VS en Iran akkoord over staakt-het-vuren, vlak voor deadline Trump afloopt

Het uitstel betekent dat het harde dreigement dat de Amerikaanse president Donald Trump dinsdag nog deed niet wordt uitgevoerd. Trump zei dat “vannacht een hele beschaving zal sterven” als Iran de Straat van Hormuz niet zou openen.

Trump kondigde in de nacht van dinsdag op woensdag als eerste het staakt-het-vuren aan. “Ik ga akkoord met het opschorten van de bombardementen en aanvallen op Iran”, schrijft hij op zijn platform Truth Social, waar hij de afgelopen dagen meermaals dreigende taal uitte richting Iran. In ruil voor het stoppen van de aanvallen zou Iran de Straat van Hormuz weer volledig openstellen voor de scheepvaart.

De Amerikaanse president plaatste het bericht anderhalf uur voordat zijn deadline voor Iran verliep. Kort na Trump bevestigde Iran het staakt-het-vuren. Ook werd toen duidelijk dat delegaties van de VS en Iran vanaf vrijdag onderhandelen in Islamabad, de hoofdstad van Pakistan. Dat land heeft zich de afgelopen periode opgeworpen als bemiddelaar.

Pakistan bleef zich tot het laatste moment inzetten om verdere escalatie te voorkomen. De Pakistaanse premier Shahbaz Sharif had dinsdagavond in een tweet de VS en Iran nog opgeroepen tot een staakt-het-vuren van twee weken. In de nacht van dinsdag op woensdag nodigde Sharif Iran, VS en hun bondgenoten bovendien uit in Islamabad voor de onderhandelingen.

Benjamin Netanyahu meldde woensdagochtend dat Israël het besluit van Trump om de aanvallen op Iran twee weken op te schorten steunt. Maar volgens de Israëlische premier valt Libanon niet onder het staakt-het-vuren, schrijven Israëlische media zoals The Times of Israel.

Israël steunt Trumps besluit om aanvallen op Iran twee weken op te schorten, onder de voorwaarde dat Iran de Straat van Hormuz opent en de aanvallen staakt, meldt het kantoor van de premier. “Israël steunt de Amerikaanse inspanningen om ervoor te zorgen dat Iran geen nucleaire, raket- of ‘terroristische’ dreiging meer vormt.”

Volgens de Israëlische nieuwssite Ynet is Libanon wel inbegrepen bij het staakt-het-vuren. De aanvallen tussen het Israëlische leger en Hezbollah zouden dan dus moeten stoppen.

Het staakt-het-vuren gaat in als de scheepvaart weer onbelemmerd de Straat van Hormuz kan passeren, zei Trump. Maar wanneer dat precies het geval is, is op het moment van schrijven nog onduidelijk.

Iran redeneert net iets anders. “Iran stopt met aanvallen als de aanvallen op Iran stoppen”, zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi.

Vooralsnog gingen de aanvallen door, ook nadat de VS en Iran het staakt-het-vuren hadden bevestigd. Onder meer Israël, de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit en Bahrein lieten weten dat het luchtafweergeschut werd ingezet tegen luchtaanvallen uit Iran. Eerder op de avond was er een aanval geweest op een olie-installatie in Iran.

Een tienpuntenplan dat Iran heeft opgesteld moet de basis worden voor de onderhandelingen de komende twee weken. “We geloven dat het een werkbare basis is voor onderhandelingen”, schrijft Trump over het plan. De Amerikanen ontvingen het tienpuntenplan via bemiddelaar Pakistan.

Op de achtergrond blijken de VS en Iran de afgelopen tijd veel te hebben overlegd, al dan niet indirect via Pakistan. “Over bijna alle eerdere twistpunten hebben de VS en Iran overeenstemming bereikt”, schrijft Trump. De komende twee weken zijn nodig om het akkoord af te maken.

Al meteen barstte de strijd los om het staakt-het-vuren en het aankomende akkoord als overwinning te claimen. De Iraanse staatstelevisie beschreef Trumps bericht als een “vernederende intrekking van anti-Iranretoriek”. Trump zou volgens de Iraanse televisie hebben ingestemd met de voorwaarden van Iran om de oorlog te beëindigen.

De Amerikaanse president zei niets inhoudelijks over de tien punten van het plan. Iraanse staatsmedia lieten wel al wat los. Zo zou Iran hebben voorgesteld dat het de Straat van Hormuz zou controleren.

Andere punten zouden het opheffen van alle sancties tegen Iran, het vrijgeven van bevroren tegoeden en het ontvangen van volledige compensatiebetalingen zijn. Of die wensen van Iran volledig standhouden, moet de komende weken blijken.

Trump probeerde het staakt-het-vuren op een andere manier als overwinning af te schilderen. Hij zei juist dat de VS kon instemmen met een staakt-het-vuren omdat het land “allang de militaire doelen gehaald en overtroffen had”. Ook wierp hij zich op als “vertegenwoordiger van de landen in het Midden-Oosten”.

Of de onderhandelingen zo soepel gaan verlopen als Trump heeft geschetst, moet nog blijken. Eerst zullen de aanvallen daadwerkelijk moeten staken en zal het bestand moeten ingaan.