Vliegtickets tientjes tot paar honderd euro duurder als oorlog Iran niet snel stopt

De prijzen van vliegtickets dreigen door de oorlog tegen Iran tientallen euro’s of nog meer omhoog te gaan. De snel gestegen olieprijzen hebben een grote impact op de bedrijfsvoering van KLM en andere airlines, zeggen luchtvaartexperts en de belangenvereniging van vliegmaatschappijen Barin. Daarnaast moeten ze veel meer omvliegen.

Brandstofkosten vormen voor de vliegmaatschappijen de belangrijkste kostenpost. „Dat maakt bijna 30 procent van hun kosten uit”, zegt econoom Rico Luman van ING.

Weliswaar dekken veel maatschappijen zich in tegen plotse prijsstijgingen door de brandstofprijs deels vast te zetten. „Dit heet hedgen. Zo heeft Air France-KLM de brandstofprijs dit jaar voor 60 procent afgedekt. Een prijsvechter als RyanAir doet dat zelfs voor nog een hoger percentage. Er zijn echter ook luchtvaartmaatschappijen die het nauwelijks doen.”

In de aanloop naar de huidige oorlog is de olieprijs een kwart duurder geworden, een vat Brent-olie kost nu al 83 dollar. Grotere stijgingen liggen in het verschiet als het conflict langer voortduurt. „Dat heeft een forse impact op de inkomsten en de kosten”, zegt Marnix Fruitema, voorzitter van Barin, de vereniging van luchtvaartmaatschappijen op Schiphol. „Niet alleen vanwege de gestegen kosten, maar ook door de langere vliegroutes.”

Doordat het luchtruim boven een flink deel van het Midden-Oosten dicht is, moeten maatschappijen die naar Azië willen ten noorden of via het zuiden vliegen. Maar dat klinkt eenvoudiger dan het lijkt. „De luchtvaartsector is weliswaar wel gewend geraakt aan het omgaan met omslachtige vliegroutes”, zegt Fruitema. „Het overvliegen over Rusland is immers al jaren niet mogelijk door de oorlog met Oekraïne. En ook het luchtruim boven Iran was al eerder enige tijd gesloten.”

Het huidige conflict leidt echter tot nog ‘extremere omleidingen’, ziet hij. „Dat zal de kosten van het uitvoeren van vluchten tussen Europa en Zuid- en Zuidoost Azië verder verhogen.”

Het gevolg is stijgende ticketprijzen, zegt Fruitema. ,,Want luchtvaartmaatschappijen moeten de kostenstijgingen toch terugverdienen.”

Tickets kunnen ook nu al duurder worden

Luchtvaartdeskundige Joris Melkert denkt dat de ticketprijzen zelfs al op korte termijn omhoog gaan, zeker op vluchten richting Azië. ,,Vliegen op die routes is nu schaarser geworden door minder aanbod. Dat betekent dat de prijzen nu al omhoog kunnen.”

Daarnaast zullen luchtvaartmaatschappijen snel nieuwe brandstof moeten inkopen. „En dat gaat tegen hogere prijzen. Gevolg is dat vliegen duurder wordt.”

Hoeveel de ticketprijs zal stijgen hangt van veel factoren af. Is de oorlogsfase na een of twee weken voorbij of gaat het weken of zelfs maanden duren? „Als de olieprijs zo blijft en er wordt geleidelijk volledig doorberekend, dan is een prijsstijging van 5 tot 10 procent tegen het einde van dit jaar niet vreemd”, stelt econoom Luman. „Maar dit zal dus sterk verschillen per reis en luchtvaartmaatschappij.”

Bij dergelijke stijgingen zijn reizigers tientjes duurder uit voor korte vluchten, zegt luchtvaartexpert Melkert. „Als het gaat om langeafstandsvluchten op route die nu minder capaciteit hebben, dan gaat ook de schaarste beprijsd worden. Dan gaan we eerder praten over meer dan 100 euro of zelfs honderden euro’s.”

Toch kan de schade ook nog meevallen. Wat positief is, is dat er geen onderliggende schaarste aan olie is. „Als het conflict voorbij is, kunnen de prijzen weer snel omlaag”, zegt econoom Luman.

Luchtvaart is gewend aan schommelingen

De luchtvaartsector is bovendien wel wat gewend, stelt Belangenorganisatie Barin. Na eerdere conflicten normaliseerde het vliegverkeer ook weer behoorlijk snel naar de oude situatie. „Dat was na de eerste Golfoorlog in 1990 het geval en na 9/11.”

Het is de aard van de luchtvaart, zegt Fruitema. „We wisselen zeven vette jaren af met zeven mindere, zeg ik altijd.”

Wel zal het vliegverkeer ook na het einde van de oorlog nog geruime tijd ontregeld zijn, besluit Melkert. „Want nu al zijn honderdduizenden reizigers gestrand en dat worden er met elke dag meer. Zij moeten in veel gevallen omgeboekt worden.”