1. Waarom moet de asielnoodmaatregelenwet gerepareerd worden?

Afgelopen zomer werd die strenge asielwet op het laatste moment nóg strenger. Een Kamermeerderheid voegde toen – onverwacht – een door de PVV voorgestelde maatregel aan de wet toe: de strafbaarstelling van illegaliteit

2. Wordt de PVV-aanscherping helemaal geschrapt?

Het kabinet heeft besloten een deel intact te laten. Mensen die hulp geven aan mensen zonder papieren, zijn straks niet strafbaar; al twijfelen sommige experts of dat voor álle hulp geldt.

Mensen die illegaal in Nederland zijn, blijven wel strafbaar. Dat draagt volgens het kabinet bij ‘aan een betere grip op migratie’. Experts bestrijden dat. Minister David van Weel (Asiel en Migratie, VVD) vindt dat deze maatregel ‘een duidelijke norm’ stelt: „Wie geen recht heeft om hier te blijven, moet Nederland verlaten.”

3. Als illegaliteit strafbaar is, kunnen mensen die geen recht hebben op verblijf in ons land dan sneller worden teruggestuurd?

Nee, zeiden experts afgelopen week nog tegen de Tweede Kamer. Mensen die illegaal in ons land zijn, moeten nu immers al vertrekken. Dat dit niet altijd gebeurt, is soms onwil, maar soms ook onmacht. Niet alle mensen zonder papieren kunnen namelijk terug naar hun land van herkomst, omdat het land hen bijvoorbeeld niet accepteert.

De hoop is wel dat mensen die nu niet meewerken aan hun terugkeer, dat wél doen als ze anders in de cel belanden. Maar dat is niet zeker; er is geen onderzoek naar gedaan.

4. Wat verandert er als illegaliteit strafbaar wordt?

Politie en rechtbanken vrezen vooral dat de wijziging hen veel meer werk oplevert. De politie moet mensen die illegaal in ons land zijn opsporen en vastzetten, terwijl er al een tekort aan cellen is. De rechtbanken moeten de ongedocumenteerden veroordelen. En, hield politiechef Karin Krukkert de Tweede Kamer afgelopen week voor: „In dit geval lost detentie het strafbare feit niet op.”

Iemand is na het uitzitten van zijn straf immers nog steeds illegaal in ons land. Zodra de vreemdeling de poort van de gevangenis uitloopt, begaat hij wéér een strafbaar feit. Dan kan opnieuw arrestatie, rechtszaak en celstraf volgen.

5. Gaat de Tweede Kamer akkoord met de reparatie?

Zeker is dat een zeer ruime Kamermeerderheid heel blij is dat mensen die hulp geven aan mensen zonder papieren niet meer strafbaar zijn. Maar dat gaat sommige partijen niet ver genoeg. De ChristenUnie heeft donderdag voorgesteld om ook de strafbaarheid van illegaliteit – de hele PVV-aanpassing dus – alsnog te schrappen.

Volgens bronnen zou D66 datzelfde plan hebben gehad. Het onderdeel helemaal schrappen zou volgens minister Van Weel ‘een stap terug zijn’. Het is ook de vraag of de Kamer die nieuwe wijziging kan steunen. Grofweg zijn linkse partijen tegen illegaliteit strafbaar stellen en rechtse partijen vóór. Zij hebben dan ook haast.

De reparatie bespreken komt op een politiek pikant moment: midden in de formatie. D66 is tegen strafbaarstelling van illegaliteit en tegen de asielnoodmaatregelenwet. De VVD is voorstander van allebei. Het CDA is voor de wet maar stemde vanwege de PVV-aanpassing toch tegen.

En dan is er nog de PVV. Geert Wilders heeft altijd gezegd dat de wet van zijn oud-asielminister Faber absoluut niet mag worden afgezwakt. Zonder steun van de PVV staat een meerderheid in de senaat op losse schroeven.