Kanawu Radio number 1 news portal
Het verwachte aantal levensjaren van een 65-jarige blijft dalen en is bijna weer zo laag dat de pensioenleeftijd terug naar 67 jaar zou moeten.
Het ministerie van Sociale Zaken heeft deze week de AOW-leeftijd voor mensen die in 1964 zijn geboren vastgesteld: ook zij mogen in 2031 pas op een leeftijd van 67 jaar en drie maanden met pensioen. Nu is de pensioenleeftijd nog 67 jaar; vanaf 2028 wordt dat drie maanden meer.
En dat is rekenkundig maar nét te verantwoorden. Nederland heeft een systeem waarbij de stijging van de AOW-leeftijd afhankelijk is van de levensverwachting. In 2031 heeft de gemiddelde 65-jarige nog 21 jaar voor de boeg. Volgens het CBS 21,02 jaar om precies te zijn. Er wordt gerekend vanaf 65 jaar, omdat dat de oude pensioenleeftijd was.
Ingewikkelde formule
Die gemiddelde levensverwachting in 2031 gaat vervolgens een ingewikkelde formule in om de pensioenleeftijd vast te stellen. Bij 21,02 jaar wordt dat dus 67 jaar en drie maanden. Maar als de levensverwachting 21,01 jaar – 3,65 dagen korter – was geweest, zou de uitkomst 67 jaar zijn geweest
Niet dat dat in de praktijk veel had uitgemaakt: in de wet is opgenomen dat de pensioenleeftijd niet kan dalen. Dat gebeurde dan ook niet toen door corona de levensverwachting voor nieuw gepensioneerden hard onderuitging. De gedachte was dat op termijn de levensverwachting weer zou stijgen.
‘Tijdens de coronapandemie overleden meer mensen dan voor de pandemie werd verwacht. Deze toename in sterfte zorgde voor een lagere levensverwachting. Sinds 2022 neemt de levensverwachting weer toe, maar het herstel gaat langzamer dan gedacht. Daarom is de prognose nu naar beneden bijgesteld’, schrijft het CBS.
Obesitas en dementie
„Het is opvallend dat het CBS blijft vasthouden aan stijging van de levensverwachting, terwijl je ziet dat er overal wel risico’s zijn, waardoor de stijging minder kansen heeft. Obesitas bijvoorbeeld en dementie”, zegt demograaf Jan Latten.
„Het CBS heeft de levensverwachting voor 65-jarigen naar beneden bijgesteld. Dat moest ook wel, want over de laatste tien jaren is er nauwelijks stijging van de levensverwachting voor 65-jarigen. Van 2000 tot 2010 is er veel winst behaald door de medische vooruitgang bij bijvoorbeeld hart- en vaatziekten. Maar daarna is dat een beetje gestabiliseerd.”
Sterker, de levensverwachting voor de groep uit 1964 voor wie deze week de AOW-leeftijd is vastgesteld, daalt. In 2022 verwachtte het CBS nog 21,39 levensjaren vanaf hun 65ste levensjaar en dat is gedaald tot 21,02 jaar nu. De prognoses van het CBS kennen natuurlijk marges, maar de trend is duidelijk: de rek is eruit.
Terug naar 67 jaar
Vakbonden protesteren al langer tegen het systeem waarbij de pensioenleeftijd wel kan stijgen maar niet kan dalen. FNV pleitte vorig jaar voor bevriezing van de AOW-leeftijd op 67 jaar en CNV pleitte ervoor om mensen die ‘drie maanden te lang moeten werken’ een eenmalige premie ter waarde van drie maanden AOW te geven.
Doorwerken
„We moeten het over de pensioenleeftijd hebben’’, zegt Latten. Hij is geen voorstander van een generieke verlaging. „We hebben natuurlijk mensen nodig om die AOW te betalen. Maar waarom moet iedereen op dezelfde leeftijd stoppen? Kunnen en willen sommige mensen doorwerken? Beloon dat dan. Ik denk dat dát het maatschappelijk debat wordt. Dat zie je ook in Duitsland, dat op dat vlak voorloopt op Nederland. Duitsers hebben het zo geregeld dat gepensioneerden die doorwerken per maand 2000 euro mogen verdienen zonder er belasting over te betalen. Dat is een heel goede prikkel om aan de slag te blijven. Ik praat niet over zware beroepen, dat is een ander verhaal. Maar over mensen die fysiek minder zwaar werk doen en het leuk vinden om dat te blijven doen.’’