D66 en PVV lijken op hetzelfde zetelaantal uit te komen: 26. Het zal om enkele stemmen hangen om te bepalen wie de grootste wordt. Wat maakt dat uit? Geert Wilders laat donderdagochtend al weten dat hij het initiatief wil in de formatie, als de PVV de grootste blijkt.
Met bijna alle stemmen geteld gaan D66 en PVV gelijk op in een nieuwe voorlopige prognose van de ANP Verkiezingsdienst. Na telling van 97,7 procent van de stemmen staan de twee partijen die het grootst zijn geworden bij de landelijke verkiezingen beide op 26 zetels. Het verschil in stemmen is donderdagochtend ongeveer 1200 stemmen.
Waarom is dat zo belangrijk?
De partij met de meeste stemmen zal in elk geval het voortouw mogen nemen in de formatie. Hoewel alle grote partijen Geert Wilders uitsluiten als coalitiepartner, zal hij – mits de PVV de grootste wordt – formeel een eerste ronde gesprekken gaan voeren.
Dat gaat ook gebeuren, als het aan de PVV-leider ligt. ‘Zolang daar geen honderd procent helderheid over is kan er geen verkenner van D66 aan de slag’, schrijft hij op X. ‘We zullen alles doen om dit te voorkomen.’ Pas als het hem niet blijkt te lukken, zal het stokje worden overgedragen aan de tweede partij.
Ook voor het sentiment in de komende jaren is het van belang. Als Wilders de grootste wordt, maar niet in het kabinet komt, heeft hij alsnog een stevige troef in handen bij debatten. Hij vertegenwoordigt dan de grootste partij van het land. Mogelijk betekent dat dat de nieuwe premier – die dan niet van de grootste partij komt – met een 0-1 achterstand begint.
Hoe nu verder?
De komende uren worden de laatste stemmen geteld van gemeenten die nog geen uitslag hebben doorgegeven. Zo is er nog geen uitslag in Venray, waar vannacht brand woedde in het gemeentehuis. Verder moet vrijdag nog 20 procent van de getelde stemmen uit Amsterdam binnenkomen. Dit kan D66 nog duizenden stemmen opleveren.
De definitieve uitslag laat nog minstens een week op zich wachten: pas op vrijdag 7 november wordt die vastgesteld door de Kiesraad. Maar waarschijnlijk krijgen we donderdag in de loop van de dag al wel een goed beeld van de einduitslag: de meeste gemeenten zijn dan klaar met tellen.
De partijen komen donderdag in de loop van de dag allemaal bijeen in Den Haag. Bij de winnaars zal er taart worden gegeten, bij de verliezers kan er in besloten kring nog even uitgehuild worden. Tegelijkertijd zullen alle fracties onderling gaan bespreken hoe ze zich de komende dagen zullen opstellen: zijn ze in voor kabinetsdeelname of laten ze de beurt liever aan zich voorbijgaan?
Al onze podcasts vind je op ad.nl/podcasts. Schrijf je hier in voor onze politieke nieuwsbrief.
Kanawu Radio number 1 news portal