Esmah Lahlah, de nummer twee op de lijst van GroenLinks-PvdA, wil na het vertrek van partijleider Frans Timmermans niet de fractievoorzitter worden van haar partij. ,,Voor nu is dat niet de rol die het beste bij me past”, zei ze voor de camera van Pauw & De Wit.

Vorige week ontstond ongemak bij GroenLinks-PvdA toen uitlekte dat Lahlah had gesolliciteerd om burgemeester te worden van Tilburg. Timmermans was hierover niet geïnformeerd.

Venray verwacht na de brand in het gemeentehuis de uitgebrachte stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen vrijdag geteld te hebben. In de middag wordt de uitslag doorgegeven, zei burgemeester Michiel Uitdehaag donderdagmiddag tijdens een persmoment.

Eddy van Hijum gaat met het partijbestuur overleggen over de toekomst en zijn eigen rol bij NSC. ,,De vorm waarin, de manier waarop en mijn eigen betrokkenheid daarin zal onderwerp van gesprek zijn,” zegt hij op de dag na de verkiezingen.

Hoewel de partij alle zetels in de Tweede Kamer verloor, wil Van Hijum graag politiek actief blijven. Hij geloofde nog heilig in een zetel. ,,Ik voel me verplicht om dat wat we hebben opgebouwd, te beschermen.” De voormalige vicepremier zegt dat oprichter Pieter Omtzigt ‘enorm meeleeft’. ,,Hij baalt hier natuurlijk ook van.”

En daar is ook de belangrijke uitslag van de gemeente Almere. Waar de PVV daar bij de vorige verkiezingen bijna vijf keer zoveel stemmen kreeg als D66, is het gat nu aanzienlijk kleiner.

De PVV blijft in Almere nog wel de grootste partij, maar kreeg nu slechts 2600 stemmen meer dan D66. Dat is dus te overzien voor D66-leider Rob Jetten.

NSC mag dan weggevaagd zijn uit de Tweede Kamer, op Sint-Eustatius is de partij van lijsttrekker Eddy van Hijum wél de grote winnaar. Op het Caribische eiland krijgt de partij 34,8 procent van de stemmen, veel meer dan D66 (24,1 procent).

Ook Saba heeft alle stemmen geteld. Daar is GroenLinks-PvdA de grootste geworden. D66 is daar de tweede partij gewonnen, op grote afstand gevolgd door de PVV.

Daarmee zijn ook de uitslagen van de drie overzeese BES-eilanden binnen. Veel zal dat voor de nek-aan-nekrace tussen D66 en PVV niet uitmaken.

Het wachten is nu nog op de stemmen van Almere, Venray en Sint-Eustatius en de 90.000 kiezers die vanuit het buitenland per brief hebben gestemd. De uitslag van de briefstemmers wordt op zijn vroegst maandagavond pas verwacht.

Lees hier wat dit nog kan betekenen voor de strijd tussen D66 en PVV.

Het stemmen voor de Tweede Kamer is niet helemaal soepel verlopen in Barneveld. Marco (40) raakte lichtgewond toen zijn hand een half uur lang vastzat in de gleuf van een stembus. Dit gebeurde op het stembureau in de Goede Herderkerk.

De VVD geniet de dag na de verkiezingen nog van de voorlopige uitslag. De partij dreigde in de peilingen een vrije val te maken, maar herstelde zich in de laatste weken. Met voorlopig 23 zetels verliest de partij van lijsttrekker Dilan Yesilgöz slechts één zetel. En dat is reden voor taart!

En daar is ook het totaal van Hilversum met enige vertraging binnen. Ook hier wint D66 flink. De partij van Rob Jetten is met bijna een kwart van de stemmen de grootste partij geworden. GroenLinks volgt met 17,4 procent, de VVD met 14,4 procent.

Maar het aandeel in het totaal zal niet veel verschillen, omdat van Hilversum al 96 procent van de stemmen geteld was.

De PVV, die in 2023 nog tweede werd in Hilversum, zakt naar de vierde plaats. De partij van Geert Wilders kreeg 11,9 procent van de stemmen.

Het fractieoverleg van GroenLinks-PvdA is afgelopen. Maandag bepaalt de fractie wie de opvolger wordt van Frans Timmermans als fractieleider, zegt Kati Piri, die vanochtend het overleg heeft voorgezeten. Piri leidde die vergadering omdat zij in elk geval géén fractieleider wil worden, zei ze.

Tijdens het overleg hebben zich volgens Piri nog geen kandidaten gemeld, maar vanaf nu kunnen zij zich wel kandideren. ,,Als mensen zich kandidaat willen stellen, kunnen ze ervoor kiezen om dat intern te houden of het aan de pers te melden“, zei Piri. ,,Maar via het fractiebestuur wordt er niet over gecommuniceerd.”

Jesse Klaver zal naar de bijeenkomst met alle fractievoorzitters gaan, als die vrijdag wordt gepland. Hij doet dat dan uit zijn voormalige functie als vicefractievoorzitter, benadrukte Piri. Al klinkt Klavers naam het luidst in de wandelgangen op de vraag wie de GroenLinks-PvdA-fractie moet gaan leiden.

Met welke opdracht Klaver naar de verkenner gaat, dus of de partij liever de oppositie in wil of toch wil meeregeren, is nog niet besproken.

De uitslag van de gemeente Hilversum blijft vandaag onbekend. De stad laat weten dat er een it-storing is geweest, waardoor twee van de 47 stembureaus geen gegevens konden doorsturen.

Overigens is al wel bekend hoe het ervoor staat na het tellen van 96 procent van de stemmen. De PVV heeft 5694 stemmen, D66 11.833. Deze aantallen zijn al meegenomen in de bestaande tussenstand. De 4 procent stemmen uit Hilversum die er nog bijkomen, zullen dus geen grote invloed meer hebben.

Voor het aanwijzen van een verkenner in het formatieproces bestaan geen regels, meldt politicoloog Simon Otjes. Hij legt uit dat fractievoorzitters het eens moeten worden over wie verkenner wordt en doorgaans creëert het winnen van de verkiezingen daar consensus over. Maar nu D66 en PVV in een nek-aan-nekrace strijden om de winst, ligt het volgens hem open.

In 2012 was er ook een nipte winst voor de VVD, gevolgd door de PvdA. Maar toen ging het volgens Otjes om twee partijen die konden samenwerken, waardoor de partijen het eens werden dat VVD’er Henk Kamp verkenner werd. ,,Nu bevinden we ons op nieuw terrein“, zegt Otjes over de voorlopige verkiezingsuitslag. PVV-leider Geert Wilders heeft op X al duidelijk gemaakt dat hij niet wil dat er een ‘verkenner voor D66 aan de slag gaat’ tot duidelijk is wie de verkiezingen heeft gewonnen.

De Kiesraad stelt op 7 november de officiële uitslag vast. Otjes legt uit dat de Kamer daar ook op kan wachten, maar gezien ‘de urgentie van een formatie zo groot is’ kan hij zich lastig voorstellen dat wordt gebroken met de traditie om al voor die tijd een verkenner aan te stellen.

Otjes vindt het ‘bezwaarlijk’ dat verkenners doorgaans verbonden zijn aan een partij en pleit voor iemand met grote afstand tot de dagelijkse politiek. In 2023 werd een motie aangenomen dat de verkenner op afstand moet staan van de dagelijkse politiek. Dit werd volgens de politicoloog kort erna genegeerd toen PVV-senator Gom van Strien verkenner werd na de winst van de partij van Wilders.

,,Het fenomeen verkenner heeft geen basis in het geschreven staatsrecht”, dat geldt wel voor de functies van informateur en formateur. Sinds 2012 wordt er tijdens het formatieproces een verkenner aangewezen, daarvoor was die rol weggelegd voor de koning.

We kijken mee in de fractiekamer van GroenLinks-PvdA. Daar moeten ze het vandaag doen zonder de gisteravond opgestapte Frans Timmermans. Hij is niet in de Tweede Kamer. Kamerlid Kati Piri voert het woord. De partij daalde van 25 naar 20 zetels.

,,Het was een heftige nacht”, zegt ze. Mediavragen wil ze nog niet beantwoorden. Ze wil eerst – ten overstaan van de pers – de fractie toespreken.

,,We hadden allemaal een betere en mooiere uitslag gehoopt”, vertelt Piri haar fractiegenoten. Na een dankwoord klinkt applaus. ,,We hebben gisteren ook helaas afscheid moeten nemen van onze politiek leider, van Frans.” Ook hij wordt bedankt ‘voor alles wat hij voor deze beweging heeft betekend’. Ze lijkt de deur open te houden voor een nieuwe rol voor Timmermans binnen de partij. 

Ze vraagt daarna de journalisten om de fractiekamer te verlaten, zodat de partijgenoten elkaar in alle rust kunnen spreken. Ze beantwoordt geen vragen over wie de nieuwe leider wordt. 

De verslagenheid die Piri uitstraalt, wil haar fractiegenoot Jesse Klaver juist voorkomen. ,,We zijn niet verslagen en er rust een hele belangrijke verantwoordelijkheid op onze schouders om ervoor te zorgen dat we deze beweging verder brengen. En veel belangrijker nog: het land.”

Liever een goede dan een snelle formatie, vindt Joost Eerdmans (JA21). Bij een fractiebijeenkomst na de verkiezingen zei hij: ,,Ik denk dat Nederland liever een stabiel kabinet heeft over een X aantal maanden dan een rommelig kabinet voor de kerst.”

Eerdmans memoreerde de ‘chaos’ van de afgelopen periode. ,,Dan moet je toch vaststellen dat we een paar extra dagen, weken of misschien maanden moeten uittrekken om het stabiel te houden.”

,,Onze papieren zijn duidelijk”, zei Eerdmans. Hij ziet ‘behoorlijke overeenkomsten’ met sommige partijen. ,,Dus we kunnen zeker zakendoen.” Breekpunten heeft hij niet.

Er is een update van de stemmen op Bonaire. D66 loopt iets in op de PVV. Het verschil is nu 1984, in het voordeel van de PVV.

Caroline van der Plas ‘houdt haar rug recht en kop omhoog’, na het verlies van drie zetels. Ze vindt het ‘heel triest’ dat sommige BBB-kamerleden van ‘voorlopig even’ buiten de fractie vallen.

,,We gaan nu kijken hoe we de nabije toekomst ingaan. Maar met vier zetels moet je bescheidenheid hebben.” Als Wilders de grootste wordt en haar belt voor een gesprek, zal ze echter wel gaan praten, zegt ze tegenover de NOS.