Kanawu Radio number 1 news portal
In Europese ziekenhuizen gaat een gevaarlijke schimmel rond, de Candidozyma auris. Het aantal gevallen neemt snel toe, en sommige landen kunnen verspreiding niet goed meer bijhouden. Daarvoor waarschuwt de Europese gezondheidsdienst ECDC. Ook Nederlandse ziekenhuizen zijn onvoldoende voorbereid op een uitbraak en de bestrijding ervan, blijkt uit onderzoek.
Ook in Nederland stijgt het aantal meldingen, al zijn de absolute aantallen nog relatief laag. In 2024 zijn elf gevallen gemeld bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Een jaar daarvoor waren het er zes, in de jaren daarvoor kwamen infecties slechts sporadisch voor.
Candidozyma auris, vroeger Candida auris genoemd, is een zeldzame schimmel die ernstige ontstekingen kan veroorzaken bij zieke mensen, en die lastig te behandelen is. De schimmel kan ook op medische apparatuur overleven.
De schimmel kan langdurig op de huid en ook op medische apparatuur overleven. „Mensen dragen hem soms jaren bij zich’’, legt microbioloog Auke de Jong van het RIVM uit. „Ze worden er pas ziek van als ze een andere aandoening krijgen of bijvoorbeeld een operatie ondergaan. Dan kan de schimmel van de huid naar binnen glippen”
Dit soort ‘invasieve infecties’ is het ernstigst en loopt in circa vier op de tien gevallen fataal af.
Tussen 2013 en 2023 zijn er meer dan 4000 infecties vastgesteld in de landen die bij het ECDC zijn aangesloten. Daarvan waren er 1346 in achttien landen, dus ongeveer een derde, in het laatste jaar.
Spanje voert met 1807 bevestigde gevallen de lijst aan, gevolgd door Griekenland (852), Italië (712) en Roemenië (404). De vier landen hebben zo veel infecties dat de gezondheidsdiensten geen onderscheid meer kunnen maken tussen verschillende uitbraken.
Ook op Cyprus en in Frankrijk zijn recent uitbraken geweest. In Nederland waren in tien jaar tijd dertien infecties gemeld, waarvan zes in 2023.
Geen meldplicht
Het werkelijke aantal gevallen is mogelijk nog hoger, waarschuwt het ECDC, omdat niet stelselmatig wordt getest en – onder meer in Nederland – artsen niet verplicht zijn schimmelinfecties te melden. De snelle opmars vormt ‘een ernstige bedreiging voor patiënten en de gezondheidszorg’, waarschuwt ECDC.
Volgens het ECDC schieten veel landen tekort in de preventie en bestrijding van de schimmel. Ondanks de toename van het aantal gevallen hebben slechts 17 van de 36 ondervraagde landen een landelijk surveillancesysteem. Ook hebben maar 15 landen een nationale richtlijn voor preventie en bestrijding.
Hoe merk je of je Candidozyma auris heb?
In de meeste gevallen gebeurt dat bij patiënten die al opgenomen zijn in het ziekenhuis. Ook de schimmel Candidozyma auris loop je niet zomaar op: de verspreiding gaat veelal via ziekenhuizen en verpleeghuizen door besmetting van de handen of medische instrumenten. Want die gist kan overleven buiten het lichaam.
De meeste mensen worden er niet ziek door, zoals de vijf patiënten waarbij het in Nederland tot nu is aangetroffen. Maar in principe kan de schimmel een diepe infectie veroorzaken, met symptomen als koorts, rillingen en vermoeidheid. Dat betekent niet dat je met die verschijnselen altijd de schimmel bij je draagt, want het zijn symptomen die bij meerdere ziektes passen. Alleen via laboratoriumonderzoek kan het vastgesteld worden.
„Candidozyma auris is in een paar jaar tijd gegroeid van geïsoleerde gevallen naar wijdverbreid’’, zegt Diamantis Plachouras, hoofd van de ECDC-afdeling tegen infecties in de gezondheidszorg. „Dit laat zien hoe snel het zich kan nestelen in ziekenhuizen. Maar dit is niet onvermijdelijk. Vroeg opsporen en snelle, gecoördineerde controlemaatregelen kunnen verdere verspreiding nog altijd voorkomen.’’
Onderzoek in Nederland
Ook recent onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam wijst uit dat de meeste ziekenhuizen in Nederland onvoldoende voorbereid is op een uitbraak van de gevaarlijke schimmel in ziekenhuizen. Zo worden de meeste patiënten niet goed gescreend op de schimmel, heeft de helft van de ziekenhuizen geen protocol daarvoor. Ook zorgmedewerkers worden zelden gescreend, zeggen de ziekenhuizen.
Als de schimmel wordt ontdekt, hebben zeven op de tien ziekenhuizen wel een protocol voor isolatie en schoonmaak. Maar slechts 29 procent heeft een uitbraakprotocol. Volgens de onderzoekers kunnen landelijke richtlijnen helpen.
Ook De Jong van het RIVM benadrukt het belang van goede surveillance. “Daarmee hebben we zicht op de transmissie binnen het land en de opkomst van nieuwe soorten.”