Groot onderzoek: maak alcohol in verkeer geheel taboe

Driekwart van de Nederlanders wil een zerotolerancebeleid voor alcohol in het verkeer, heeft Ipsos I&O onderzocht. Momenteel bedraagt de limiet 0,5 promille (ongeveer twee glazen) en 0,2 promille voor bestuurders die net hun rijbewijs hebben. Daarnaast wil 84 procent dat het alcoholslot terugkeert voor veelplegers. Dat apparaatje voorkomt dat een bestuurder kan wegrijden als hij te veel alcohol op heeft. Negen op de tien mensen is voor het afpakken van het rijbewijs bij herhaalde overtredingen.

Ook hardrijden zien velen als groot probleem: driekwart van de ondervraagden noemt het gevaarlijk en 70 procent vindt dat het de verkeersveiligheid schaadt. Vooral binnen de bebouwde kom ligt een te hoge snelheid onder vuur: bijna 40 procent noemt elke overtreding onacceptabel. Op de snelweg keurt slechts 11 procent te hardrijden volledig af. Ipsos I&O peilde voor het onderzoek bijna 2200 mensen van 16 jaar en ouder.

Fonds Slachtofferhulp, dat zich onder meer inzet om de positie van verkeersslachtoffers en hun nabestaanden te verbeteren, is positief verrast door de uitkomsten. ,,Het is duidelijk dat Nederlanders klaar zijn met het soepele beleid rondom alcohol in het verkeer”, zegt Marijke Brouwer, programmamanager Verkeer.

Fonds Slachtofferhulp pleit al jaren voor een strengere aanpak. Jaarlijks overlijden 75 tot 140 mensen door alcoholgebruik in het verkeer, duizenden anderen raken gewond. Nabestaanden begrijpen niet dat veelplegers en verkeersaso’s jarenlang kunnen doorrijden. ,,We horen vaak ‘hoe kan iemand keer op keer worden aangehouden, maar toch achter het stuur blijven kruipen?’”

Het onderwerp is actueel, want minister Barry Madlener (Infrastructuur en Waterstaat) laat de herinvoering van het alcoholslot momenteel onderzoeken. Ook peilt zijn ministerie momenteel via een speciale website (Veiligonderweg.nl, red) de mening van Nederlanders over maatregelen om het aantal verkeersdoden te verminderen. Deze week debatteert de Tweede Kamer bovendien over de verkeersveiligheid.

Volgens het Fonds Slachtofferhulp is de herinvoering van het alcoholslot dringend noodzakelijk. ,,Onderzoek laat zien dat de kans op herhaling daardoor de helft daalt”, stelt Brouwer. Ze wijst op het gedaalde aantal politiecontroles op alcoholgebruik. ,,De pakkans is laag. Als iemand betrapt wordt, is het vaak niet de eerste keer.”

Toch ligt herinvoering juridisch complex. Nederland kende tussen 2011 en 2015 al een alcoholslot voor bestuurders met een promillage van 1,3 of hoger (vanaf circa vijf glazen). De sanctie gold twee jaar lang en kende een begeleidingstraject door het CBR.

De overtreder draaide op voor de kosten, die 5000 euro bedroegen. Wie dat niet kon betalen, verloor het rijbewijs voor vijf jaar. In 2015 schrapten de Hoge Raad en de Raad van State het alcoholslot echter wegens juridische bezwaren. Zo bleek het onmogelijk om het in trucks en bestelbusjes te installeren.

Brouwer vindt het zonde dat het systeem destijds verdween. ,,In diverse andere Europese landen werkt het prima.” Technologische verbeteringen hebben veel van de oude obstakels weggenomen, stelt ze. ,,Alcoholsloten zijn nu stukken goedkoper en passen in vrijwel alle voertuigen, inclusief bestelwagens en trucks.”

Een zerotolerancebeleid van nul glazen noemt Fonds Slachtofferhulp minder nodig. ,,We zijn zeker voorstander, maar het zal niet direct veel doden schelen. Het aanpakken van notoire overtreders heeft meer effect.”

Het onderzoek laat verder zien dat Nederlanders minder moeite hebben met alcoholgebruik op de fiets. Vier op de tien mensen vindt meer dan twee glazen nog kunnen. Over elektrische fietsen zijn mensen strenger, vooral over fatbikes. Zes op de tien Nederlanders vinden geen druppel toegestaan, vrijwel evenveel als bij brommers, scooters en auto’s. ,,Nederlanders zien fatbikes duidelijk als een aparte categorie.”

Verder staan jongeren tussen 16 en 25 jaar beduidend coulanter tegenover hardrijden en rijden onder invloed dan oudere generaties. Fonds Slachtofferhulp hoopt dat het onderzoek bijdraagt aan strengere verkeersmaatregelen voor veelplegers en een veiliger Nederland.