Nu al heeft zo’n 50 procent van de Nederlanders overgewicht: ze hebben een bmi (body mass index) van 25 of hoger. Als we niets doen, groeit dat percentage in 2050 tot 64 procent. Dat blijkt uit het rapport Volksgezondheid Toekomstverkenning dat het RIVM woensdag publiceert.

,,Met deze aantallen gaan we echt richting Amerikaanse taferelen. Dit is een duidelijk signaal dat niets doen geen optie is”, reageert Liesbeth van Rossum, hoogleraar obesitas en internist-endocrinoloog in het Erasmus MC in Rotterdam.

Vooral de huidige kinderen zullen veel vaker met overgewicht rondlopen. Bij die groep verwacht het RIVM de grootste stijging. Van de huidige 18- tot 44-jarigen is 40 procent te zwaar. Dat zullen er bijna zes op tien worden in 2050.Meer kinderen met obesitas

,,Ik vrees dat deze verwachtingen reëel zijn”, beaamt Edgar van Mil, kinderarts-endocrinoloog in het Jeroen Bosch Ziekenhuis en hoogleraar aan de Universiteit Maastricht. Op zijn spreekuur melden zich steeds meer kinderen met ernstige obesitas. De kinderarts constateert dat zij vaak zieker zijn dan ze denken. ,,Meestal komen ze vanwege hun uiterlijk naar de dokter. Maar uit onderzoek blijkt dat ze een voorstadium van diabetes type 2 hebben, een te hoge bloeddruk, een te hoog cholesterol of leververvetting.”

De artsen noemen het stijgende aantal mensen met overgewicht dan ook zorgelijk. Nu al neemt het aantal mensen met obesitasgerelateerde ziekten, zoals hartklachten, diabetes, depressie en kanker, toe. Bovendien zijn gezondheidsproblemen lastiger te behandelen als mensen obesitas hebben, stelt Van Rossum.

Omdat Amerikaanse jongeren al ernstiger problemen hebben, moeten ze daar verplicht aan de obesitasmedicatie of een maagverkleining op hun dertiende, aldus Van Mil. ,,Daar zijn de problemen al zo groot dat ze het overgewicht moeten terugdringen als het de mensen zelf niet lukt.”

In de berekeningen van het RIVM is geen rekening gehouden met de opmars van afslankmedicijnen. Nu al zijn twee middelen toegelaten tot de basisverzekering en liggen er nog twee ter beoordeling bij Zorginstituut Nederland. Dat is het topje van de ijsberg, want er zitten nog zo’n 480 andere medicijnen in de pijplijn, weet Van Rossum. ,,Die zullen vast niet allemaal op de markt komen, maar we gaan meer met medicijnen te maken krijgen.” Zo zouden er in 2026 weer twee nieuwe afslankmiddelen op de markt moeten komen die nog meer gewichtsverlies laten zien.

Kinderen gebruiken de obesitasmedicijnen alleen als ze meedoen aan onderzoek of hun ouders de kosten kunnen betalen. ,,Wij schrijven die ook niet meteen voor. Kinderen moeten echt eerst aan hun leefstijl werken, de medicijnen zijn alleen ter ondersteuning”, aldus Van Mil. Het is aan ouders om hun kinderen te helpen bij het behalen van een gezond gewicht.

Tegelijkertijd zijn maatregelen nodig om te voorkomen dat mensen obesitas krijgen. ,,Als iemand eenmaal ernstig overgewicht heeft, is het heel moeilijk om daar weer vanaf te komen. Dit levert bij deze persoon in de toekomst verhoogde risico’s voor de gezondheid op”, aldus een woordvoerder van het RIVM.

De producten in de supermarkten moeten bijvoorbeeld gezonder worden, betoogt Van Rossum. ,,Er is een heel pakket aan wettelijke maatregelen nodig, met onder andere een suikertaks, verlaging van de btw op groente en fruit en een verbod op marketing voor ongezonde producten. We zien waar het toe leidt als er niets gebeurt. Dat gaat ons nog veel meer ziekteleed bezorgen, minder arbeidsparticipatie en natuurlijk extra kosten aan zorg.”

Staatssecretaris Karremans (Jeugd, Preventie en Sport) wil ook aan de slag tegen obesitas: ,,We moeten echt doorpakken in de strijd tegen overgewicht. De gezonde keuze moet gewoon de makkelijke keuze worden, vooral voor onze kinderen en jongeren, overal waar ze zijn: op school, de sportclub, buiten, noem maar op. Maar dat is nu nog lang niet het geval.”